Będzin
Cmentarz żydowski z XVIII w.
1957

Za Włodzimierz Błaszczyk "Będzin przez wieki", wyd. Poznań 1982, str. 799-800:

"Miasto w tym czasie (przyp. od 1702 r) zaludniają licznie Żydzi, którzy uciekają przed prześladowaniem ze Śląska. Dawna ul. Sławkowska (ob. Kołłątaja) zostaje w połowie XVII w. zabudowana przez licznie zamieszkałych tam Żydów.
W 1739 r. napływ do Będzina Żydów jest znaczny. Zamieszkują oni głównie poza bramami miejskimi. W połowie XVIII w. Żydzi stanowią już blisko ponad 1/4 mieszkańców miasta. W 1787 r. w ogólnej liczbie 978 mieszkańców 250 jest Żydów. W mieście znajduje się już 40 domów żydowskich. W 1789 r. Będzin zamieszkuje 700 osób, w tym 332 mężczyzn i 368 kobiet, a miasto liczy 207 domów (3 karczmy, browar, 60 domów drewnianych, 24 chałup z ogrodami, 32 chałupy bez ogrodów, 35 domów rzemieślników, 42 domy żydowskie, w tym szkoła żydowska). [...] Ludność żydowską stanowiło już 207 osób, w tym rabin, szkolnik, bakałarz, 4 krawców, szmuklerz, arendarz, doktor, rzeźnik i czapnik. W 1791 r. 166 domów (w tym folwark starościński, 3 domy starościńskie, 4 szlacheckie i szpital) zamieszkiwały 652 osoby.
[...]
W połowie XVIII w. Żydzi budują nową synagogę przy ul. zwanej później Bóźniczą (ob. Bohaterów Getta Warszawskiego) i zakładają nowy cmentarz na płn. stoku Góry Zamkowej."


Nakł. Społ. Kom. Odbudowy Zamku w Będzinie
fot. B. Gajdzik